Games bieden op verschillende manieren precies waar jongeren met autisme behoefte aan hebben: structuur, voorspelbaarheid, het gevoel tijdens het spelen de regie te hebben over een stukje virtuele wereld...

 

Moderne games hebben steeds vaker een sociale component: zo speel je in online role playing games samen met en tegen anderen. Je maakt deel uit van een team en kunt je avatar in tekst laten communiceren met de avatars van je medespelers. Bij andere games worden berichtjes uitgewisseld tussen de spelers via een chatkanaal of wordt er gesproken via internettelefonie (Skype, TeamSpeak). Het zijn - met name vanuit het perspectief van jongeren met autisme - veilige, laagdrempelige mogelijkheden om sociaal contact te hebben. Er is altijd wel iemand online beschikbaar, maar belangrijker nog: de communicatie is ontdaan van ongewenste prikkels, ruis en veel nonverbale elementen.

 

Als jongeren met autisme voornamelijk contact met anderen hebben via games, maken ouders en begeleiders van jongeren met autisme zich vaak zorgen. Ze ervaren een dilemma: aan de ene kant is er de wens dat de jongere zich zodanig ontwikkelt dat hij of zij mee kan doen in de sociale wereld. Face-to-face kunnen communiceren is daarvoor een must en dat moet je zoveel mogelijk in de echte wereld oefenen. Aan de andere kant zien ze ook dat de communicatie via games de jongere veel oplevert: ontspanning, vriendschap, gewaardeerd worden door je medespelers, een gevoel van competent zijn in het onderhouden van contacten. Zoekt de jongere contact met anderen via games om ter ontspanning, om even te ontsnappen aan de moeilijke sociale wereld of om te vluchten voor 'real life' problemen?

 

In feite gaat het dilemma over de leerbaarheid van de jongere. Oefenen van het voeren van gesprekken in de echte wereld is een blijvende kwelling als de jongere hierop niet leerbaar is, maar biedt mogelijkheden tot persoonlijke ontwikkeling en zelfvertrouwen voor wie dat wel het geval is. Om de stijl van begeleiden te kiezen zou je eigenlijk eerst de mate van leerbaarheid van face-to-face communicatie van de jongere moeten kunnen vaststellen. Maar dat is moeilijk, soms zelfs onmogelijk. We kennen de verhalen van jongeren met autisme die aanvankelijk volledig onbereikbaar zijn voor de mensen om hen heen en met veel doorzettingsvermogen of een plotselinge doorbraak in de ontwikkeling toch aanzienlijke stappen kunnen maken. Anderzijds zijn er veel jongeren die doodongelukkig worden van al die pogingen hen tot sociale omgang te brengen. Stress, gedragsproblemen en een sterk verminderd gevoel van welzijn kunnen het gevolg zijn.

 

Het dilemma in een notendop. Joris, een normaal begaafde jongen met klassiek autisme, onderhoudt als kind met veel moeite een vriendschap. Op zijn tiende begint hij met gamen, krijgt nieuwe, online vrienden met wie hij plezierige en probleemloze contacten heeft via de chat. Zijn oorspronkelijke vriendschap verbreekt hij; hij heeft nu immers volop vrienden in zijn gamewereld. Hoe zou u Joris in deze situatie begeleiden?

 

Dit is een gastblog, geschreven door Erno Mijland en Herm Kisjes, auteurs van 'Gamen en autisme', www.betergamen.nl